۱۳:۲۰
پنجشنبه ۳۰ بهمن ۰۴
پنجشنبه ۳۰ بهمن ۰۴
درباره وکس روغنی
وکسها (Waxes) از جمله مواد پرکاربرد در صنایع گوناگون مانند آرایشی، بهداشتی، دارویی، غذایی و صنعتی به شمار میروند. این ترکیبات آلی که عمدتاً از منابع نفتی، گیاهی یا حیوانی استخراج میشوند، به دلیل خواص منحصربه فردی نظیر آب گریزی، انعطاف پذیری، نقطه ذوب متغیر و توانایی ایجاد پوششهای محافظ، جایگاه ویژهای در فرآیندهای تولیدی دارند. در این میان، وکسهای روغنی به عنوان دستهای مهم از این ترکیبات، نقش کلیدی در زنجیره تأمین بسیاری از صنایع ایفا میکنند. این مقاله به بررسی جامع وکس روغنی، انواع، کاربردها و اهمیت آن در بازارهای داخلی و بینالمللی میپردازد.
وکس روغنی چیست؟
وکس روغنی (Oily Wax) به طور کلی به محصولاتی اطلاق میشود که ترکیبی از هیدروکربنهای پارافینی و مقدار قابل توجهی روغن هستند. این مواد معمولاً در فرآیند پالایش نفت خام و به عنوان محصول میانی یا جانبی تولید میشوند. وکس روغنی در واقع ماده اولیه تولید پارافینهای جامد تصفیه شده است و بسته به درصد روغن موجود، به انواع مختلفی تقسیم بندی میگردد. یکی از محصولات شناخته شده در این حوزه، اسلک وکس پگاه پالایش سپاهان است که به عنوان ماده اولیه در صنایع پارافین، شمع سازی، لاستیک سازی و واکسهای محافظ کاربردهای فراوانی دارد.
فرآیند تولید وکس روغنی
تولید وکس روغنی فرآیندی پیچیده و چند مرحلهای است که از پالایش نفت خام آغاز میشود. در برجهای تقطیر، نفت خام بر اساس نقطه جوش به بخشهای مختلف تفکیک میگردد. یکی از این بخشها، برشهای سنگین نفتی است که حاوی ترکیبات پارافینی میباشد. این برشها برای جداسازی واکس از روغن، وارد واحدهای تصفیه و کریستالیزاسیون میشوند.
در فرآیند کریستالیزاسیون، مواد در دماهای پایین قرار میگیرند تا کریستالهای واکس تشکیل شوند. سپس با استفاده از حلالهای مناسب و فرآیند فیلتراسیون، این کریستالها از روغن جدا میشوند. محصول به دستآمده در این مرحله، همان وکس روغنی است که هنوز درصد قابل توجهی روغن در خود دارد.
انواع وکس روغنی
وکسهای روغنی بر اساس ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی به دستههای مختلفی تقسیم میشوند:
۱. وکس روغنی با درصد روغن پایین
این نوع وکس دارای درصد روغن کمتر (معمولاً بین ۵ تا ۱۵ درصد) و نقطه ذوب پایین تری است. به دلیل خلوص نسبی بالاتر، در صنایع حساس تری مانند تولید محصولات آرایشی، پولیشهای باکیفیت و روان کنندههای صنعتی کاربرد دارد.
۲. وکس روغنی با درصد روغن بالا
درصد روغن در این نوع وکس بالاتر (بین ۲۰ تا ۳۵ درصد) و نقطه ذوب آن بیشتر است. این محصول بیشتر در صنایعی مانند لاستیک سازی، کبریت سازی و تولید شمعهای ارزان قیمت مورد استفاده قرار میگیرد.
۳. فوتس اویل (Foots Oil)
این ماده درصد روغن بسیار بالایی (۳۰ تا ۸۵ درصد) دارد و حالت آن از نیمه جامد به سمت مایع گرایش پیدا میکند. فوتس اویل بیشتر در صنایع عایق کاری و تولید برخی محصولات شیمیایی خاص به کار میرود.
کاربردهای وکس روغنی در صنایع مختلف
وکسهای روغنی به دلیل ویژگیهای منحصربه فرد و قیمت مناسب تر نسبت به پارافینهای خالص، کاربردهای گستردهای در صنایع مختلف دارند:
صنایع شمع سازی
یکی از بزرگ ترین مصرف کنندگان وکس روغنی، صنعت شمع سازی است. این ماده به دلیل داشتن روغن، شعله پایداری مناسبی ایجاد میکند و برای تولید شمعهای تزئینی، شمعهای وارمر و شمعهای معمولی استفاده میشود.
تولید پولیش و براق کنندهها
وکس روغنی ماده اولیه اصلی در تولید انواع پولیش چوب، کفپوش، مبلمان و خودرو است. این ماده با ایجاد یک لایه محافظ روی سطوح، ضمن ایجاد براقیت، از نفوذ رطوبت و گرد وغبار جلوگیری میکند.
صنایع لاستیک و پلاستیک
در صنعت لاستیک سازی، از وکس روغنی به عنوان نرم کننده و روان ساز استفاده میشود. این ماده به بهبود فرآیند قالب گیری و افزایش انعطاف پذیری محصول نهایی کمک میکند.
صنایع بسته بندی و کاغذ سازی
وکس روغنی در تولید کاغذهای ضدآب، مقواهای مقاوم به رطوبت و بسته بندی مواد غذایی کاربرد دارد. پوشش دهی سطوح کاغذی با این ماده، مانع از نفوذ رطوبت و چربی به داخل بسته بندی میشود.
صنایع آرایشی و بهداشتی
اگرچه در این صنایع معمولاً از پارافینهای تصفیه شده استفاده میشود، اما در برخی محصولات مانند کرمها، لوسیونها و رژلبها، از وکسهای روغنی با درجه خلوص بالا به عنوان عامل پایدارکننده و ایجادکننده بافت مناسب بهره گرفته میشود.
صنایع شیمیایی و کشاورزی
وکس روغنی به عنوان ماده اولیه در تولید برخی کودهای شیمیایی با رهش کنترل شده، عایقهای رطوبتی و محصولات محافظ گیاهان نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
مزایای استفاده از وکس روغنی
استفاده از وکسهای روغنی در فرآیندهای صنعتی مزایای متعددی دارد:
- قیمت اقتصادی: وکس روغنی نسبت به پارافینهای خالص و تصفیه شده، قیمت بسیار پایین تری دارد که آن را برای بسیاری از صنایع مقرون به صرفه میسازد.
- در دسترس بودن: این ماده در مقیاس صنعتی و به صورت فلهای در دسترس است و زنجیره تأمین پایداری دارد.
- انعطاف پذیری در کاربرد: به دلیل تنوع در درصد روغن و نقطه ذوب، میتوان وکس روغنی مناسب با نیاز هر صنعت را انتخاب کرد.
- سازگاری با سایر مواد: وکس روغنی به خوبی با روغنها، حلالها و سایر مواد نفتی ترکیب میشود و امکان فرمولاسیون محصولات متنوع را فراهم میکند.
نکات فنی در خرید و استفاده از وکس روغنی
هنگام خرید و استفاده از وکس روغنی، توجه به چند نکته ضروری است:
- درصد روغن: این پارامتر مهم ترین ویژگی وکس روغنی است که تعیین کننده کاربرد نهایی آن میباشد. برای مصارف حساس، درصد روغن پایین تر و برای کاربردهای عمومی تر، درصد روغن بالاتر مناسب است.
- نقطه ذوب: بسته به نوع فرآیند تولید، وکس روغنی با نقطه ذوب متفاوت (معمولاً بین ۴۵ تا ۶۵ درجه سانتی گراد) انتخاب میشود.
- خلوص و میزان تصفیه: برخی کاربردها نیاز به وکس با تصفیه بالاتر و ناخالصی کمتر دارند.
- بسته بندی: وکس روغنی معمولاً به صورت بشکهای (۵۰، ۵۵ و ۱۷۵ کیلوگرمی) یا تانکری برای مصارف عمده عرضه میشود.
نتیجه گیری
وکس روغنی به عنوان یکی از محصولات استراتژیک صنعت پالایش نفت، نقش مهمی در تأمین مواد اولیه بسیاری از صنایع پایین دستی ایفا میکند. از تولید شمع و پولیش گرفته تا صنایع پیشرفته تر مانند داروسازی و بسته بندی، این ماده کاربردهای متنوع و گستردهای دارد. با توجه به ظرفیتهای بالای ایران در تولید این محصول، میتوان انتظار داشت که سهم کشور در بازارهای منطقهای و جهانی این محصول افزایش یابد. شناخت دقیق ویژگیها و کاربردهای وکس روغنی، به تولیدکنندگان و مصرف کنندگان کمک میکند تا انتخاب بهتری در خرید و استفاده از این ماده ارزشمند داشته باشند.
- ۲ بازديد
- ۰ ۰
- ۰ نظر